ქუთაისიპოსტი

გელათის სამონასტრო კომპლექსი წვიმისგან დასაცავად თეთრი ტენტით დაფარეს.
სარეკონსტრუქციო სამუშაოების გამო კომპლექსი დამთვალიერებლებისთვის მხოლოდ შაბათ-კვირასაა ღია.



გელათის სამონასტრო კომლექსში  სარეაბილიტაციო და გადახურვის სამუშაოები უკვე 17 წელია მიმდინარეობს. მიუხედავად იმისა, რომ პროექტი ძეგლის განახლებისა და დაცვის მიზნით დაიწყო, პროცესში არაერთი პრობლემა გამოვლინდა და რეაბილიტაციამ, შედეგის გაუმჯობესების ნაცვლად, გარკვეულ შემთხვევაში მე-16 საუკუნის ფრესკებს  ზიანი მიაყენა.

გელათის მონასტერის რეაბილიტაციის პროექტი 2008 წელს შემუშავდა, ხოლო სამუშაოები 2009 წლიდან დაიწყო. რეაბილიტაციის პროექტი ამერიკის საელჩომ და მსოფლიო ბანკმა ორ მილიონ ლარზე მეტით დააფინანსა.

პირველი ეტაპის  მიხედვით, სამუშაოები 2017 წლისთვის უნდა დასრულებულიყო, თუმცა 2016 წელს, დასრულებამდე ერთი წლით ადრე, ტაძარში სახურავიდან წყალი ჩავიდა.  ამ შემთხვევამ ფრესკებისა და კედლის მხატვრობის დაზიანება გამოიწვია, განსაკუთრებით დასავლეთ და სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილებში მდებარე სივრცეებში, მათ შორის, ღვთისმშობლის სახელობის ტაძარში.

დროთა განმავლობაში წყლის შეღწევის მსგავსი შემთხვევები არაერთხელ განმეორდა, რამაც ტაძრის კედლები და ფრესკები პერიოდულად დააზიანა. ასევე დაზიანდა სახურავის ნაწილი, სადაც არსებული მოჭიქული კრამიტები დაიმტვრა, რაც წყლის შეღწევის რისკს კიდევ უფრო ზრდიდა.

2020 წელს გელათის მონასტერში გადახურვის სამუშაოები მორიგი ეტაპი დასრულდა, თუმცა მალევე, დაახლოებით ერთ თვეში, მოჭიქული კრამიტი დაზიანდა და ტაძარში წყალი კვლავ ჩავიდა.

ამის შემდეგ, როდესაც ხარვეზებმა თავი იჩინა და უნიკალური ფრესკები განადგურების რეალური საფრთხის წინაშე აღმოჩნდა, პრობლემა საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სააგენტომაც აღიარა, თუმცა პასუხისმგებლობის ნაწილი სამუშაოების შემსრულებელ კომპანიას დააკისრა.

შემდგომ ეტაპზე სახელმწიფომ პროცესში საერთაშორისო ექსპერტები ჩართო. 2021 წელს UNESCO-ს მისია ეწვია გელათს და ადგილზე შეისწავლა არსებული მდგომარეობა. ექსპერტებმა კულტურის სამინისტროს დეტალური დასკვნა და რეკომენდაციები წარუდგინეს.

იმავე პერიოდში, მონიტორინგის მიზნით, გელათს ეწვივნენ კედლის მხატვრობის კონსერვაციისა და კლიმატოლოგიის სპეციალისტები, რომლებმაც დამატებითი შეფასებები გააკეთეს და შემდგომი ნაბიჯების დაგეგმვაში მიიღეს მონაწილეობა.


გელათის მონასტერში სამუშაოები დღემდე გრძელდება და მიუხედავად მრავალწლიანი რეაბილიტაციისა, ძეგლის სრულფასოვანი დაცვა და დაზიანებების საბოლოო აღმოფხვრა კვლავ გამოწვევად რჩება.

გელათის მონასტერი მსოფლიო მემკვიდრეობის ნუსხაში 1994 წელს ბაგრატის ტაძართან ერთად შეიტანეს, თუმცა, ბაგრატის ტაძარზე განხორციელებული სამუშაოების შემდეგ, იგი ნუსხიდან ამოიღეს და საფრთხის შემცველ ძეგლთა სიაში გადაიტანეს.

2017 წელს, ხანგრძლივი ბრძოლის შემდეგ, გელათის მონასტერი ისევ დააბრუნეს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში.