კულტურა
„უდედობა" ქართულ კინოში
ქართული კინო დედის სახეებით მდიდარი არაა. დედის კულტმა კინოში ფეხი ვერ მოიკიდა.

მიუხედავად მტკიცე და საპატიო ადგილისა ენაში. მედგარი ტრადიციისა სადღეგრძელოებში. მიუხედავად ქართლის დედის ქანდაკებისა, რომელიც დარაჯობს ქართულ ცნობიერებას, კინომ ეს ტენდენცია არ აიტაცა.

თუმცა, ახალ ქართულ კინოს გზა დედამ  "გაუკვალა".  მნიშვნელოვანი და გარდამტეხი ეტაპი ქართულ კინოში -სამოციანელების მოსვლა და მათი ესთეტიკის დამკვიდრება - "მაგდანას ლურჯათი" დაიწყო - დუდუხანა წეროძის დედის როლით.

მაგდანა ჩაგრული, თუმცა, სისტემის და უსამართლობის წინააღმდეგ მებრძოლი ქალია. მებრძოლი, რომელიც მარცხდება. მაგდანასთან ერთად მარცხდება და პრაქტიკულად კარგა ხნით ქრება დედის პერსონაჟიც.

"უდედობა" დიდი ხნით იკავებს ადგილს ქართულ კინოსივრცეში. იგივე თენგიზ აბულაძის შემოქმედებაში. "სხვის შვილებში" დედას დედინაცვალი ცვლის.
უდედობაა "ნატვრის ხეში". უდედო მარიტა სრულიად მარტოა პატრიარქალურ გარემოში.

დედასთან ერთად მამაც ქრება "მონანიებაში" - სტალინური მანქანა ყველას იწირავს.

ქრებიან დედები, სამაგიეროდ, ჩნდებიან ბებიები. მანანას ბებია ("მანანა") ჭრიჭინას ბებიები ("ჭრიჭინა"), ოლღა ბებია ("მე, ბებია, ილიკო და ილარიონი"), მარიტას ბებია ("ნატვრის ხე"). 

ბებიას ამ როლებიდან სამ მათგანს სესილია თაყაიშვილი ასრულებს. მსახიობს ბებიას სამი განსხვავებული ტიპაჟი შემოყავს, დასამახსოვრებელი და საკულტო პერსონაჟები.

ქართულ კინოში დედას ასე არ გაუმართლა. მართალია, დასამახსოვრებელია მიხეილ ჭიაურელის "ოთარაანთ ქვრივი", თუმცა, ვერიკო ანჯაფარიძის ოთარაანთ ქვრივი ვერ იქცა კინოპერსონაჟად, ვერ "აჯობა" წიგნის გმირს, მისი სახე-ხატი "ლიტერატურული" დარჩა.

გაცილებით საინტერესოა ვერიკო ანაჯაფარიძის დედის პერსონაჟი მიხეილ ჭიაურელის ფილმში "რაც გინახავს ვეღარ ნახავ". მიუხედავად ფრაგმენტულობისა და ფილმში რამდენჯერმე გაელვებისა არისტოკრატი დედა-დიასახლისის კარიკატურული პერსონაჟი ერთ-ერთი საინტერესოა ქართული კინოს ისტორიაში.

დედის პერსონაჟი კინოში უკვე "საქმიანი სახით" დაბრუნდა ლანა ღოღობერიძის ფილმში "რამდენიმე ინტერვიუ პირად საკითხებზე". თუმცა,  აქ მარტო "დედა" აღარ არის საინტერესო ავტორისთვის, მან ქალის გმირი რამდენიმე ჰიპოსტაზით წარმოაჩინდა. ქალი-დედა-პროფესიონალი ჟურნალისტი - ამ სახეების ჭიდილი და დრამატული დაპირისპირება აისახა სოფიკო ჭიაურელის პერსონაჟში.

ფილმში თავს იჩენს უდედობაც, სოფიკოს დედის გადასახლება და მრავალი წლის შემდეგ მისი დაბრუნება. დედა ბრუნდება, თუმცა, ის დიდხანს ვერ რჩება ვერც ფილმსა და ვერც ზოგადად ქართულ კინოში.

გასული საუკუნის 90 -იან წლებში ყველა ფრაგმენტული დედის პერსონაჟი თემურ ბაბლუანის "უძინართა მზეს" გმირმა მამამ გადაფარა. ომების, საყოველთაო დაპირისპირებისა და კატაკლიზმების ეპოქაში ქართულმა კინომ მამისა და შვილის ჰარმონიული ურთიერთობა აჩვენა. ამით გააგრძელა "ჯარისკაცის მამის" ტრადიცია, როდესაც შვილების თაობა მამებს არ უპირისპირდება.

თუმცა, განსხვავებით "ჯარისკაცის მამისგან" "უძინართა მზეში" მოდელი იცვლება - მამა კვდება და შვილი რჩება, რაც პრინციპული და შეიძლება ითქვას სასიკეთო ცვლილებაა.

ისევ დედებს რომ დავუბრუნდეთ, დედები 21-ე საუკუნის ქართულ კინოში ქალი რეჟისორების ფილმებით ბრუნდებიან. მათ არსებულ რეალობასთან კონფლიქტი აქვთ. მაგდანას მსგავსად თავისა და შვილების გადარჩენა მარტოებს უწევთ ("ანას ცხოვრება", "გაიღიმე"). თუმცა მარტოობა რიგ შემთხვევაში უკვე მათი არჩევანია.

გადარჩენის ამ გზაზე დედა შესაძლებელია საშიშიც გახდეს ("საშიში დედა"), რადგან იგი მძიმე ყოფის გარდა, საკუთარ კულტსაც უნდა დაუპირისპირდეს. ის ვალდებულებები, ის როლი დააყენოს ეჭვქვეშ, რასაც ტრადიცია და ოჯახი აკისრებს. “დედას“ ეს დაპირისპირება შეიძლება არც ისე კარგად გამოუვიდეს, როგორც ზემოთხსენებულ ფილმში არ გამოსდის, თუმცა, ალბათ ჯობია საშიში იყოს, ვიდრე უსახური, შეუმჩნეველი.

ქართულ კინოს არ ყავს მისი მამა რომა, დედის პერსონაჟი, რომელიც იქნებოდა საინტრესო და დასამახსოვრებელი.
შეიძლება ეს სულაც არაა აუცილებელი, თუმცა, მას შეეძლო ერთგვარი წინააღმდეგობა გაეწია ქართლის დედის სტერეოტიპისთვის, რომელიც ამ დრომდე ასე მძიმედ აწევს ქართულ ცნობიერებას.



| Print |  E-mail
FaceBook Twitter Google
სხვა სიახლეები
დღის სიახლეები
"ნაციონალური მოძრაობის" ქუთაისის ორგანიზაციის წარმომადგენელი, ლაშა შალამბერიძე საუბნო კომისიებში "ქართული ოცნების" წევრების ნათესავების დასაქმებაზე საუბრობს.
11:53 / 19-09-2018
გაერთიანებული ოპოზიცია,  ქუთაისში, მუზეუმის ყოფილი შენობის მიმდებარე ტერიტორიის,  ეკონომიკის სამინისტროსთვის გადაცემას აპროტესტებს.
11:25 / 18-09-2018
ქუთაისის ისტორიული მუზეუმის ფონდებში რამდენიმე ათეული ხალიჩა -ფარდაგი ინახება.
14:22 / 16-09-2018
წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის სოფელ გუბისწყალში კონფლიქტის დროს 65 წლის ქალბატონი გარდაიცვალა.
14:14 / 16-09-2018
მსგავსი სიახლეები






ნიუ-იორკის მეტროპოლიტენ-ოპერის სოლისტი რაულ მელო ქუთაისში
მასტერკლასს გამართავს.
ნიუ-იორკის მეტროპოლიტენ-ოპერის სოლისტი რაულ მელო ქუთაისში მასტერკლასს გამართავს.
12:53 / 17.09.2018






16 სექტემბერს ქუთაისის ოპერის თეატრში პირველი საერთაშორისო საოპერო
ფესტივალი გაიხსნება.
16 სექტემბერს ქუთაისის ოპერის თეატრში პირველი საერთაშორისო საოპერო ფესტივალი გაიხსნება.
09:40 / 14.09.2018






ქუთაისში ზაფხულის კინოჩვენებები რვა წელია იმართება.
ქუთაისში ზაფხულის კინოჩვენებები რვა წელია იმართება.
10:05 / 27.07.2018






ქართული კინო მდიდარია საინტერესო პერსონაჟებით. გმირებით და
ანტიგმირებით. მათ შორს ისეთი გმირებით, რომლებიც არ ჩანან.
ქართული კინო მდიდარია საინტერესო პერსონაჟებით. გმირებით და ანტიგმირებით. მათ შორს ისეთი გმირებით, რომლებიც არ ჩანან.
18:35 / 26.07.2018






ქუთაისში 6 მუზეუმია. მათგან ხუთი ააიპ ქუთაისის კულტურულ
სახელოვნებო, საგანმანათლებლო დაწესებულებათა გაერთიანების
დაქვემდებარებაშია.
ქუთაისში 6 მუზეუმია. მათგან ხუთი ააიპ ქუთაისის კულტურულ სახელოვნებო, საგანმანათლებლო დაწესებულებათა გაერთიანების დაქვემდებარებაშია.
12:30 / 22.07.2018
კალენდარი
მოცემული ვებ გვერდი „ჯუმლას" ძრავზე შექმნილი უნივერსალური კონტენტის მენეჯმენის სისტემის (CMS) ნაწილია. ის USAID-ის მიერ დაფინანსებული პროგრამის "მედია გამჭვირვალე და ანგარიშვალდებული მმართველობისთვის" (M-TAG) მეშვეობით შეიქმნა, რომელსაც „კვლევისა და გაცვლების საერთაშორისო საბჭო" (IREX) ახორციელებს. ამ ვებ საიტზე გამოქვეყნებული კონტენტი მთლიანად ავტორების პასუხისმგებლობაა და ის არ გამოხატავს USAID-ისა და IREX-ის პოზიციას.
This web page is part of Joomla based universal CMS system, which was developed through the USAID funded Media for Transparent and Accountable Governance (MTAG) program, implemented by IREX. The content provided through this web-site is the sole responsibility of the authors and does not reflect the position of USAID or IREX.

ავტორის/ავტორების მიერ საინფორმაციო მასალაში გამოთქმული მოსაზრება შესაძლოა არ გამოხატავდეს ფონდ  ”ღია საზოგადოება-საქართველოს” პოზიციას. შესაბამისად, ფონდი არ არის პასუხისმგებელი მასალის შინაარსზე. The views, opinions and statements expressed by the authors and those providing comments are theirs only and do not necessarily reflect the position of Open Society Georgia Foundation. Therefore, the Open Society Georgia Foundation is not responsible for the content of the information material.